Gạo Nếp Cái Hoa Vàng
Kinh Môn không chỉ nổi tiếng với hành tỏi mà còn là "cái nôi" của loại gạo nếp cái hoa vàng trứ danh. Đặc trưng của vùng đất bán sơn địa đã tạo ra những hạt gạo tròn, mẩy, hạt trong và ít bị gãy vỡ.
Khi nấu lên, xôi nếp cái hoa vàng Kinh Môn cực kỳ dẻo, mềm và tỏa ra hương thơm ngào ngạt lan tỏa khắp nhà. Đặc biệt, xôi để nguội vẫn giữ nguyên độ dẻo mềm chứ không bị khô cứng lại.
Đây cũng chính là nguyên liệu linh hồn không thể thiếu để người dân địa phương làm ra món Bánh Lòng – một đặc sản truyền thống ngọt ngào dâng lên tổ tiên mỗi dịp Lễ, Tết.
Quy Trình Sản Xuất & Thu Hoạch
Cấy lúa nếp cái hoa vàng không giống như lúa tẻ thông thường, nó là một quá trình đong đếm từng giọt sương, hạt mưa của người nông dân vùng bán sơn địa Kinh Môn. Giống nếp cổ truyền này vô cùng "đỏng đảnh", thân lúa cao, lá mỏng, rất dễ bị đổ gục khi gặp gió bão và cực kỳ nhạy cảm với sâu bệnh. Người nông dân phải gieo mạ, cấy tay từng dảnh lúa xuống lớp bùn sâu, bón lót bằng phân chuồng ủ hoai mục để nuôi dưỡng đất. Hàng ngày, họ phải lội ruộng nhổ cỏ, bắt sâu, canh nước ra vào bờ ruộng như chăm sóc một đứa trẻ mỏng manh. Suốt sáu tháng trời ròng rã, từ lúc cấy đến lúc trổ bông, cây lúa ngậm sương uống gió, hấp thụ tinh hoa của đất trời để chắt chiu từng hạt ngọc nếp cái hoa vàng.
Khi bông lúa trĩu hạt, vỏ ngả màu vàng óng ả và tỏa hương thơm nức mũi khắp cánh đồng cũng là lúc báo hiệu mùa gặt hối hả. Thu hoạch nếp cái hoa vàng không được dùng máy gặt đập liên hợp ồ ạt mà phải gặt thủ công bằng liềm, bó thành từng lượn nhỏ để hạt thóc không bị vỡ rụng. Thóc mang về không được sấy bằng lò sấy công nghiệp nhiệt độ cao vì sẽ làm mất đi lớp cám mỏng và hương thơm tự nhiên. Thay vào đó, thóc phải được phơi mỏng trên sân gạch nung dưới cái nắng mùa thu hanh vàng, lật dở liên tục bằng cào tre để thóc khô từ từ, thấu từ vỏ vào trong nhân. Khi xát gạo, thợ xay sát phải căn chỉnh cối đá thật khéo để hạt gạo lứt đi lớp trấu cứng, lộ ra hạt nếp tròn mẩy, trắng đục như sữa, thoang thoảng mùi hương cốm mới. Chính sự chắt chiu từng giọt mồ hôi gieo trồng và bảo quản ấy đã làm nên những chõ xôi nếp dẻo quánh, dẻo dù để qua đêm vẫn không bị cứng lại, là linh hồn của những chiếc bánh chưng ngày Tết thiêng liêng.